Bądź na bieżąco,

zapisz się na newsletter

nie teraz nie, dziękuję
Udostępnij na facebook.com

Garnizon w Jarosławiu na starych pocztówkach

Historia stacjonowania wojska austriackiego w Jarosławiu rozpoczyna się wkrótce po wcieleniu miasta do monarchii habsburskiej. Przez pierwsze 100 lat zaboru obiektów wojskowych w mieście nie budowano lokując wojsko w istniejących budynkach. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku przez papieża Klemensa XIV na cele wojskowe zajęli Austriacy obydwa istniejące w Jarosławiu klasztory. Podobny los spotkał klasztor benedyktynek w 1782 roku. W zajętych budynkach  urządzono koszary a kościół w roku następnym przeznaczono na magazyny mundurów. Zlokalizowana tu została bowiem Wojskowa Komisja Mundurowa działająca w latach 1774-1870. Do 1870 roku mieściła się w obecnym Gimnazjum nr 3 przemianowanyn następnie na koszary. Ratusz użytkowany przez wojsko w latach 1782-1852 pełnił funkcję rusznikarni. Załoga wojskowa w mieście byłą systematycznie powiększana by w roku 1813 osiągnąć liczbę 560 osób. Po roku 1871 czyli w okresie tak zwanego zbrojnego pokoju sytuacja w Europie środkowej zaczęła się znacząco zmieniać. Wynikało to z rywalizacji rosyjsko-austriackiej o wpływy na Bałkanach. W konsekwencji nastąpił dalszy wzrost ilościowy wojska w Jarosławiu. Po Kongresie Berlińskim w roku 1878 w mieście rozmieszczone zostają kolejne oddziały. Przybywające do miasta jednostki rozlokowywane były początkowo w zabudowaniach prywatnych właścicieli. Z tąd nazwa koszar Robinsona znajdujących się na Podzamczu. W 1881 roku przybył do Jarosławia  1 pułk ułanów zakwaterowany na Blicku i Brzostkowie również w prywatnych budynkach. W latach 1887-1897 powstają zabudowania koszarowe na terenach za klasztorem reformatów  przy ul. Kościuszki, na Giergoncie, przy ul. Poniatowskiego oraz na przedmieściu Głębockim. Dla tak dużej ilości żołnierzy niezbędny był szpital wojskowy wraz z apteką. Wzniesiony został przy ul Krakowskiej a obsługiwany przez stacjonujące w mieście bataliony sanitarne. W roku 1903 oddano do użytku kasyno oficerskie wzniesione z funduszy mieszkańców czterech okolicznych powiatów. W roku 1893 z okazji odbywających się w pobliżu Jarosławia manewrów wojskowych -Galicja była bowiem od 1850 roku obszarem manewrowym armii austriackiej- Franciszek Józef, który w nich uczestniczył stwierdził, że w Jarosławiu ma zamiar umieścić Komendę Korpusu i uczynić go miastem typowo garnizonowym. Do realizacji projektu nigdy jednak nie doszło. Ostatecznie Jarosław został obwarowanym przyczółkiem mostowym Twierdzy Przemyśl. Przedpola miasta ufortyfikowano licznymi ziemnymi szańcami. Rozmieszczono je nad Sanem, na Olszanówce oraz na Muninie. W przeddzień wybuchu I Wojny Światowej garnizon w Jarosławiu był czwartym pod względem wielkości w Galicji i  stacjonowały w nim:

  • 8 Pułk Dragonów Grafa Rajmunda Montecuccoli (Stab, I. Div Dragoner Regiment 8)
  • 34 Pułk Piechoty Landwehry (k.k. Landwehr Infanterie-Regiment 34)
  • 89 Pułk Piechoty barona Eugeniusza von Albori (Stab, I., III. Bataillon Infanterie-Regiment 89)
  • 90 Pułk Piechoty gen. Rudolfa von Horsetzky de Hornthal (Stab, I., II., III. Bataillon Infanterie-Regiment 90)
  • 29 Pułk Armat Polowych (FeldkanonenRegiment 29)
  • 10 Dywizjon Artylerii Konnej (RtdArtDiv 10)
  • Sztab 6 Dywizji Kawalerii, 5 Brygady Kawalerii (6. Kavallerie Truppendivision)
  • oraz mniejsze oddziały.

Po krwawych walkach o Jarosław w 1914 i 1915 roku miasto znalazło się poza strefą bezpośrednich działań wojennych. 30 października 1918 roku dotarła do Jarosławia wiadomość o ogłoszeniu przez Czechy niepodległości. Żołnierze austriaccy zaczęli opuszczać koszary i udawać się do domów. 1 listopada członkowie POW z których wielu było skautami kierowanymi przez Kazimierza Skarbowskiego powołali Gwardię Narodową i obsadzili obiekty wojskowe w mieście. 3 listopada powołana zostaje Reprezentazja Rządu Polskiego w Jarosławiu powstaje jednocześnie pierwsza polska jednostka wojskowa. W tym dniu zakończył się 146 letni okres funkcjonowania w mieście garnizonu austriackiego.

W okresie przed I wojną światową nie obowiązywał zakaz fotografowania obiektów wojskowych. W związku z tym już na najstarszych litografiach wydanych przez Hermana Akera w XIX w. pojawia się 3 krotnie budynek kasyna wojskowego. Obiekty militarne na pocztówkach w swojej ofercie mieli wszyscy działający w mieście nakładcy. Oprócz koszar, magazynów wojskowych możemy zobaczyć na nich żołnierzy w pełnym rynsztunku a nawet sprzęt, którym dysponowali. Na pocztówkach widzimy np. 8 cm polowe armaty wzór 1905 skonstruowane w zakładach Škoda. Nie mniejszym zainteresowaniem nakładców cieszyły się koszary kawalerii czyli 8 Pułku Dragonów czeskich. Nakładem Glanza ukazała się kartka panoramiczna zaś Salon malarzy Polskich wydał w 1910 roku pocztówkę, na której kawalerzyści umieszczeni zostali metodą fotomontażu.